Porady. Nauka pisania tekstów piosenek. Dekalog tekściarza.

Witajcie, adepci sztuki pisania tekstów piosenek, przyszli tekściarze!

 

Przed Wami artykuł zawierający dziesięć autorskich porad, mających na celu ułatwić Wam rozpoczęcie wspaniałej przygody, jaką jest pisanie tekstów piosenek.

 

Zaczynamy!

 

Porada nr 1. Jesteś tak dobry, jak Twój ostatni tekst.

 

To prosta i prawdziwa recepta, byś nigdy nie spuszczał z tonu. Jeśli chcesz zostać tekściarzem, właśnie w ten sposób będziesz oceniany i co więcej, właśnie w ten sposób spróbuj pisać swoje teksty. W pisaniu tekstów bardzo łatwo o błąd, o pośpiech, o odpuszczenie sobie - możesz wówczas popaść w pułapkę grafomanii (często niewybaczalnej przez Twoich słuchaczy). Zasada: "jesteś tak dobry, jak Twój ostatni tekst", pozwoli Ci uniknąć tej sytuacji. Staraj się pisać w ten sposób, by każdy Twój tekst, był najlepszym, na jaki w tej chwili możesz sobie pozwolić. Najlepszym na jaki Cię stać. Takim, który sam chciałbyś wykonać. Bądź wymagający w stosunku do swoich tekstów, nie tylko na początku swojej kariery, ale podczas całego czasu jej trwania. Staraj się traktować, o ile to możliwe, każdy tekst tak samo poważnie. Na tych samych prawach. Nie ważne czy piszesz dla gwiazdy światowego formatu (wtedy jest to konieczne!), czy dla początkującego zespołu.

 

Porada nr 2. Ucz się od najlepszych, czyli czytaj i słuchaj wybitnych tekściarzy.

 

Odrobienie tej lekcji, to pierwsza rzecz, jaką powinieneś zrobić rozpoczynając swoją tekściarską przygodę. Bez tego trudno będzie Ci się rozwinąć jako autor tekstów piosenek. Nieustannie pogłębiana znajomość tekstów piosenek najlepszych tekściarzy jest, czy tego chcesz, czy nie - obowiązkowa. To bardzo istotny element Twojego tekściarskiego warsztatu. Nie mając częstej styczności z dobrymi tekstami innych autorów, możesz popaść w pisarski narcyzm, czy niebezpieczną pewność siebie. Dobre teksty powstają cały czas, a Ty powinieneś być na bieżąco, tzn. wyłapywać aktualne, najnowsze perełki, a także znać najważniejszych tekściarzy, którzy byli przed Tobą, znać najlepsze (najważniejsze) teksty, które zostały już napisane. Wybierz sobie autorów, których twórczość jest dla Ciebie ważna i dzięki nim staraj się zgłębiać coraz bardziej tajniki pisania tekstów. Jednocześnie nie zamykaj się przed poznaniem różnych stylów i sposobów pisania, choćby wydawało Ci się, że nigdy nie skorzystasz z tej, czy tamtej, stylistyki. Moja rada: zacznij od Przybory, Osieckiej, Młynarskiego i Kofty, a później podążaj własną drogą.

 

Porada nr 3. Zamknij drzwi do swojej pracowni.

 

Zrób wszystko, co tylko możliwe, aby mieć swój warsztat pracy - inaczej będziesz sfrustrowanym tekściarzem. Twoi najbliżsi mogą (ale uwierz, tylko na początku) tego nie zrozumieć, ale tak samo jak stolarz, malarz, rzeźbiarz, szewc (itd.) mają swoje określone miejsca pracy, tak samo Ty - tekściarz, również musisz mieć swój własny warsztat pracy. Warsztat, w którym będą powstawały Twoje teksty do piosenek. Rzecz tak samo potrzebna ludziom, jak buty, meble, czy obrazy.

I najważniejsza uwaga - Twoja pracownia musi posiadać drzwi, które zamknąć i otworzyć możesz tylko Ty! Po latach doświadczeń, z całą pewnością mogę stwierdzić, że nie ma lepszych i bardziej komfortowych warunków pracy, niż własna pracownia. Nie jest także odkryciem, że praca w takich warunkach ma znaczący wpływ na wyższą jakość Twoich tekstów.

 

Porada nr 4. Śpiewaj swoje teksty.

 

Podczas pisania (i po napisaniu), prześpiewaj swój tekst (zrób to na wymyśloną nutę, lub na melodię, do której układałeś/łaś słowa). Musisz go usłyszeć, musi on wybrzmieć, tekst musi się sprawdzić "w praktyce". Piszesz przecież po to, by ktoś mógł to kiedyś zaśpiewać. Jeśli wyrobisz sobie "tekściarskie ucho", wrażliwe na potknięcia, na kiepskie fragmenty i frazy w tekście, będziesz ich po prostu unikać, przez co Twoje teksty zyskają na wartości. Często, dobry tekst, zapisany jedynie w postaci np. wiersza, zupełnie nie nadaje się na tekst do piosenki. Posłuchajmy co mówi o tym problemie, uznany tekściarz, Darek Dusza: "W piosence słowa są ściśle związane z muzyką, wręcz jej podporządkowane. Żyją frazą, żyją rytmem, żyją melodią. Dlatego tak ciężko jest dobrze zaśpiewać nawet najlepszy wiersz, gdyż wiersz już ma swój własny rytm i podział - do którego nie zawsze udaje się dobrze dobrać muzykę".

 

Reasumując - śpiewaj swoje teksty podczas pisania, a zobaczysz, że czasami tekst zacznie układać Ci się sam (jednocześnie unikniesz grafomańskich wpadek). Nie wyobrażam sobie dobrego pisania bez spełnienia tego warunku.

 

Porada nr 5. Notuj swoje pomysły.

 

Noś notatnik lub dyktafon i staraj się, na ile to możliwe, notować swoje pomysły na bieżąco. Ważne, byś notował wszystkie wersy, zwrotki, refreny, szlagworty, linie wokalne, czy pomysły na tekst, od razu, kiedy pojawiają się w Twojej głowie - jeśli myślisz, że możesz zanotować je później, np. po powrocie do domu lub następnego dnia, jesteś w błędzie. Pamięć tekściarza też jest zawodna. Pamiętaj, najlepsze frazy, czy pomysły na tekst, nie muszą pojawiać się wyłącznie podczas pisania tekstów, często zdarza się, że usłyszysz jakieś ciekawy szlagwort na mieście lub w tramwaju, wtedy warto, by został on zapisany i później wykorzystany przez Ciebie.

Załóż brudnopis, w którym będziesz trzymał swoje najlepsze pomysły i wracaj do tych notatek podczas pisania tekstów, być może zdarzy się, że tekst, który aktualnie potrzebujesz, został już przez Ciebie dawno napisany. Bądź wyczulony na pomysły, które przychodzą do Ciebie nagle i niespodziewanie, często to one sprawiają o niezwykłości Twojego tekstu.

 

Porada nr 6. Rymuj z głową.

 

Uważaj na słabe rymy. Jest takie prawo, że nawet najlepszy tekst można położyć jednym nietrafionym rymem. Rymuj z głową. Na pytanie, czy w tekstach do piosenek należy rymować, czy nie, odpowiadam: w 80 % należy. Teksty śpiewane niewątpliwie potrzebują tej swoistej harmonii dźwięków (pamiętaj: nie myszą być to rymy dosłowne, gramatyczne). Oczywiście można napisać bardzo dobry tekst nierymowany, lecz jednak w większości przypadków, zapewne zdarzy Ci się pisać z rymami. Unikaj rymów grafomańskich, kompromitujących Twój tekst. Rymowanie w tekstach nie jest trudne, jednak uczulam przed oczywistymi wpadkami. Powtórzę raz jeszcze, Twoje rymy nie muszą być dosłowne, najczęściej wystarczy tylko podobne brzmienie sylab, występujących w krańcowych wyrazach.

Osobnym tematem są rymy jednosylabowe - najczęściej występujące podczas pisania tekstów do piosenek w języku polskich (niestety). Nie uciekniesz od tego drażliwego tematu, a każdy, doświadczony nawet tekściarz, poległ na tym polu, nie raz. Zmaganie z rymami jednosylabowymi występuje zawsze. Wydaję się, że najlepszym sposobem na to, jest zbudowanie sobie bazy dobrych jednosylabowych wyrazów i czerpanie z niej, zawsze wtedy, gdy jest taka konieczność. Jeśli jest to zbyt czasochłonne, zdaj się na swoją tekściarską intuicję. A jeśli chcesz nauczyć się naprawdę wirtuozersko rymować, podpatrz wielkiego mistrza – Jeremiego Przyborę.

 

Porada nr 7. Pamiętaj o szlagworcie.

 

Jeśli uda Ci się wymyślić niepowtarzalny szlagwort i będzie on pasował do muzyki, do której piszesz, właściwie napisałeś już znakomity tekst. Szlagwort (najczęściej umieszczany w refrenie piosenki), czyli błyskotliwy zwrot, fraza, zdanie łatwo wpadające w ucho (mające coś z przysłowia, celnej obserwacji), dobrze zapamiętywalne, ale jednocześnie całkiem oryginalne, to korona każdego dobrego tekstu do piosenki. Najlepsze szlagworty wchodzą do naszego języka, stają się później znakomitą wizytówką dla autora tekstów. Przykłady szlagwortów: "W życiu piękne są tylko chwile" (R.Riedel), "Dziwny jest ten świat" (Cz. Niemen), "Czy te oczy mogą kłamać" (A. Osiecka), jest ich znacznie, znacznie więcej - warto je znać! Warto podpatrywać, słuchać i wyłapywać (często w mowie ulicy, gazet, telewizji), najlepsze, potencjalne szlagworty. Dobry szlagwort to prawdziwa korona tekstu.

 

Porada nr 8. Czytaj najlepszych współczesnych poetów.

 

Czytanie współczesnej poezji polskiej i zagranicznej to bardzo pomocny element w kształtowaniu własnego warsztatu tekściarza. Właściwie jest to najlepszy sposób, by nauczyć się unikać grafomanii we własnych tekstach. Oczywiście współczesna poezja, to nie są teksty do piosenek, ale warto wiedzieć, co dzieje się na szczeblu wyżej w pisarskiej hierarchii. Znajomość twórczości takich współczesnych polskich poetów jak: Marcin Świetlicki, Andrzej Sosnowski, Wojciech Bonowicz, Darek Foks, Marta Podgórnik, Bogdan Zadura, Krzysztof Jaworski, czy Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki (i wielu innych), wydaje mi się bardzo pomocna w późniejszym pisaniu tekstów piosenek. Mówiąc wprost - znając współczesną poezję, będziesz czuł się o wiele pewniej, zasiadając do pisania tekstu piosenki. Poezja otworzy Twój warsztat na oryginalność języka.

 

Porada nr 9. Przyjmuj krytykę.

 

Przyjmuj z honorem krytykę, a także fakt, że ktoś odrzuci Twój tekst, mimo, że wydaje Ci się on naprawdę dobry. To uroki tego zawodu. Nigdy nie będziesz tekściarzem idealnym dla wszystkich. Miej jednak poczucie własnej wartości i własnych umiejętności, byś wiedział, kiedy ktoś rzeczywiście wytyka Ci prawdziwe potknięcia i błędy, a kiedy jest to pusta i jedynie złośliwa (lub pochodząca z niewiedzy) krytyka. Musisz to wiedzieć, żeby dalej twardo stąpać po ziemi i nie zniechęcać się do pisania kolejnych tekstów. Pamiętaj "jesteś tak dobry, jak Twój ostatni tekst" - także do działa!

 

Porada nr 10. Zacznij pisać.

 

Zacznij pisać. Napisz swój pierwszy, a potem kolejny i kolejny tekst. Szukaj zespołów chętnych do współpracy, pokazuj teksty znajomym, załóż własne portfolio. A jeśli chcesz – wyślij swój najlepszy tekst do mnie (mój adres: tekstydopiosenek@gmail.com), napiszę Ci parę słów recenzji, jeśli będę potrafił, powiem nad czym jeszcze należałoby popracować. Do działa! Życzę wielu przygód na tekściarskich szlaku!

 

Powodzenia!

Michał Kozłowski

 

27 kwietnia 2018

Michał Kozłowski - tekstydopiosenek.pl © 2018 • Created with WebWave

zawodowe teksty piosenek - pisanie tekstów piosenek - songwriting

 

warsztaty tekściarskie - nauka pisania tekstów piosenek